Empathie in de jeugdhulp: de empathieparadox doorbreken

Juist de jongeren die de meeste empathie nodig hebben, krijgen er het minste van. Dat is de empathieparadox: jongeren die zich het sterkst afsluiten — door trauma, wantrouwen of eerdere teleurstellende hulp — zijn precies degenen bij wie professionals het het moeilijkst hebben om warm en begripvol te handelen. En het zijn deze jongeren die in de residentiële jeugdhulp terechtkomen, vaak als laatste redmiddel nadat andere hulp niet werkte. In Nederland gaat het om ongeveer 22.000 jongeren, meestal tussen de 12 en 18 jaar, met ernstige en gestapelde problemen.

01/04

Artboard 1 copy

Waar gaat het onderzoek over?

Behandeling in de jeugdhulp werkt lang niet altijd, en soms verergeren de problemen zelfs. Uit onderzoek in de volwassenenzorg weten we dat empathie een van de meest consistente voorspellers van verandering is. In de jeugdhulp ontbreekt die kennisbasis vrijwel volledig. Dat komt onder meer doordat we het niet eens zijn over wat empathie nu eigenlijk is.

Wij benaderen empathie daarom als iets wat van moment tot moment ontstaat of uitblijft — beïnvloed door de jongere, de professional én de organisatie. Tijdsdruk, de norm van professionele afstand en de eigen emotionele bescherming van hulpverleners spelen daarin allemaal mee.

02/04

Wat gaan we doen?

Het onderzoeksproject bestaat uit de volgende onderdelen:

Wanneer lukt empathie? We brengen in kaart welke factoren empathie belemmeren of juist mogelijk maken, via literatuuronderzoek en focusgroepen met jongeren, professionals en managers. Ervaringsdeskundigen denken van begin tot eind mee en helpen bepalen welke vragen ertoe doen.

Hoe ziet empathie eruit? We observeren echte een-op-eengesprekken tussen jongeren en hun begeleiders, meerdere keren in de eerste weken van de behandeling. Zo zien we hoe empathie zich in de tijd ontwikkelt en of professionals hun manier van reageren afstemmen op déze jongere.

Wat doet het? Met korte vragenlijsten op de smartphone volgen we jongeren en professionals in het dagelijks leven, direct na opname en later opnieuw. Zo brengen we in kaart hoe ervaren empathie en welbevinden elkaar over en weer beïnvloeden voor elke jongere afzonderlijk.

03/04

Wat gaan we opleveren?

Kennis over empathie als mechanisme, nieuwe manieren om haar te meten, en concrete handvatten voor professionals en organisaties. Het onderzoek wordt gefinancierd met een NWO Vidi-beurs, in samenwerking met jeugdhulporganisaties en ervaringsdeskundigen.

04/04

Met wie werken we samen? 

We werken samen met diverse organisaties, waaronder iHUB, SterkHuis, HeppieThuis, Pactum/VIGO, Deur8, Be4You2 en het Consortium Kleinschaligheid in de jeugdhulp.

Betrokken onderzoeker vanuit Team Jeugd & Gezin:

Annemiek Harder

Annemiek Harder

Wat werkt in de jeugdhulp

Uitgelicht

Nieuws

Jeugdhulp & jeugdbescherming

NWO Vidi-subsidie voor Annemiek Harder voor onderzoek naar empathie in de jeugdzorg

Nieuws

PIP Harder

Interview met  Annemiek Harder in PIP

Bekijk andere projecten

Group of teenagers gang sitting indoors in abandon 2025 10 09 14 05 51 utc

Inclusie in de jeugdhulp

Lees meer

Politie stock agent auto

Vertrouwen in het strafrechtsysteem

Lees meer

Graffiti ai

Jongeren in georganiseerde criminaliteit

Lees meer

Happy family spending quality time at home togethe 2025 02 11 14 58 55 utc

Kleinschaligheid in de jeugdhulp

Lees meer

Relevante resultaten

A header text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipis cin elit. Nunc purus libero, interdum sed blandit acp retium facilisis turpis.

+100

Lorem ipsum dolor

+200

Lorem ipsum dolor

+300

Lorem ipsum dolor

+400

Lorem ipsum dolor